Het leven van Shakyamuni

De historische grondlegger van het boeddhisme is Shakyamuni, ook wel Siddhartha Gautama genoemd. De meningen verschillen over de tijd waarin hij leefde.

Volgens de boeddhistische overlevering in China en Japan leefde hij tussen 1029 en 949 v.Chr., maar sommige westerse studies plaatsen hem bijna vijfhonderd jaar later. Shakyamuni werd geboren als prins van de stam van de Shakya’s, wier koninkrijk gelegen was aan de voet van het Himalaya-gebergte. Hij deed echter afstand van zijn koninklijke status en ging op zoek naar een oplossing voor het universele menselijke lijden door geboorte, ouderdom, ziekte en dood.

Shakyamuni’s zoektocht

Een aantal jaren legde hij zich toe op de uiterst strenge regels en leerstellingen van de verschillende religieuze sekten van zijn tijd. Zodra hij ze echter meester was verwierp hij ze, want ze gaven niet het antwoord waarnaar hij zocht. In het besef dat hij de oplossing helemaal alleen moest vinden, verzonk hij in diepe meditatie, zittend onder een vijgenboom bij de stad Gaya, en het resultaat was dat hij verlicht werd tot de ware aard van het leven.
Shakyamuni werd zich bewust van de waarheid van de boeddhistische Wet, namelijk dat het leven eeuwig is en dat oorzaak en gevolg, leven en dood een eeuwigdurend proces vormen waaraan al het leven onderhevig is. De angst voor de dood is de bron van alle menselijke angsten; Shakyamuni had deze oerangst overwonnen.

Tot het besef gekomen dat het universum een enkele entiteit van leven is, en door deze grote entiteit van leven als zijn ‘leermeester’ te koesteren, bereikte Shakyamuni verlichting zoals hij was: een mens. Vijftig jaar lang verspreidde hij zijn leerstellingen met het doel anderen naar dezelfde staat van verlichting te leiden. Shakyamuni’s tijd werd gekenmerkt door zo’n grote sociale onrust, dat de mensen zelfs thuis hun wapens bij de hand hadden. Desondanks trok hij door het land om vrede te verkondigen en zijn leer uiteen te zetten.
De methode die Shakyamuni toepaste was niets anders dan ‘geweldloze dialoog’. Door middel van de dialoog onderwees hij de onschendbaarheid van het leven en probeerde hij de samenleving te bevrijden van geweld. Later werden zijn leerstellingen verzameld in de vorm van boeddhistische soetra’s.

Shakyamuni’s hoogste leer

Hij onderwees zijn verlichting op twee fundamentele manieren. De eerste veertig jaar maakte hij gebruik van vertellingen en parabels, die hij afstemde op het bevattingsvermogen van zijn toehoorders. Maar in de laatste acht jaar van zijn leven onderwees hij zijn verlichting direct in de Lotus Soetra, die hij als zijn hoogste leer beschouwde. In deze soetra verklaarde Shakyamuni dat alle leerstellingen voorafgaand aan de Lotus Soetra slechts als voorbereiding dienden en dat nu alleen de Lotus Soetra moest worden nagevolgd. De grote boeddhistische geleerde in China T’ien-t’ai heeft deze vijftig jaar van prediking ingedeeld in vijf perioden, waarvan de laatste acht jaar de periode vormt waarin de Lotus Soetra uiteen werd gezet.

Hoewel Shakyamuni in de Lotus Soetra de ervaring van zijn verlichting en het bestaan van de Wet van het leven beschreef, gaf hij er geen precieze omschrijving van. Hij legde ook niet uit hoe verlichting te bereiken is, maar wel dat ieder mens in aanleg de boeddhanatuur bezit.

Shakyamuni bleef tot het einde van zijn leven prediken. “Verval ligt besloten in alles wat is samengesteld. Werk uw redding nauwgezet uit”, waren volgens de overlevering de woorden die hij uitsprak voor hij op 80-jarige leeftijd zijn laatste adem uitblies.